ڕاهێنانی کیمیا: ئەتۆم و هاوکێشە
خوێندنەوەی فۆرمولی کیمیایی و هاوسەنگکردنی هاوکێشەیەکی سادە ڕاهێنان بکە. وەڵامەکان بپشکنە و پەڕەیەکی ڕاهێنانی ڕەسەنی کوردی دابگرە.
ژمارە بچووکەکان بە وردی بخوێنەوە
لە H₂O ژمارەی ٢ تەنها بۆ هایدرۆجینە؛ بۆیە یەک مۆلیکولی ئاو دوو ئەتۆمی هایدرۆجین و یەک ئەتۆمی ئۆکسجین هەیە. لە CO₂ یەک ئەتۆمی کاربۆن و دوو ئەتۆمی ئۆکسجین هەیە. نەبوونی ژمارە واتای یەکە. سەرەتا هەر توخمێک بە جیا بژمێرە؛ ژمارەکان وەک کۆیەکی پەیوەست بە تەواوی فۆرمولەکە کۆمەکەرەوە.
بە هاوکۆلکە هاوکێشە هاوسەنگ بکە
لە H₂ + O₂ → H₂O دەست پێ بکە. لای چەپ دوو ئەتۆمی ئۆکسجین و لای ڕاست یەک دانە هەیە. ٢ بخەرە پێش H₂O؛ ئێستا لای ڕاست چوار هایدرۆجین هەیە. پاشان ٢ بخەرە پێش H₂. هاوکێشەی هاوسەنگ 2H₂ + O₂ → 2H₂O ـە. هەردوو لا چوار هایدرۆجین و دوو ئۆکسجینیان هەیە. هاوکۆلکە بگۆڕە، نەک فۆرمولی ماددەکە.
تاقی بکەرەوە و پاشان بپشکنە
پرسیاری یەکەم: ئەتۆمەکانی هەر توخمێک لە 3CO₂ بژمێرە. پرسیاری دووەم: N₂ + H₂ → NH₃ بە بچووکترین ژمارەی تەواو هاوسەنگ بکە. وەڵام: لە 3CO₂ سێ کاربۆن و شەش ئۆکسجین هەیە. هاوکێشەی دووەم N₂ + 3H₂ → 2NH₃ ـە. ژمارەی ئەتۆمەکانی هەردوو لا بنووسە بۆ پشکنین. ئەمانە ڕاهێنانی سەر کاغەزن، نەک ڕێنمایی ئەنجامدانی کارلێک.
پرسیارە باوەکان
دەتوانم H₂O بکەم بە H₂O₂ بۆ هاوسەنگکردن؟
نەخێر، ئەمە ماددەکە دەگۆڕێت. فۆرمولەکە وەک خۆی بهێڵەرەوە و بە ژمارەی پێش فۆرمول ژمارەی مۆلیکولەکان بگۆڕە.
ئایا ئەمە پێداچوونەوەی تەواوی تاقیکردنەوەیە؟
نەخێر. ئەم پەڕەیە تەنها توانایەکی بنەڕەتی ڕاهێنان دەکات. بۆ بەشەکانی تر پرۆگرامی کۆرس و ماددەی دیاریکراوی مامۆستاکەت بەکاربهێنە.